Gwary pierwotnie są mówioną odmianą języka, jednak z biegiem lat zaczęły być używane także w piśmie. Wielkopolska pod względem wykorzystania gwary w literaturze nie ma takich tradycji i powszechnie znanych sukcesów jak Małopolska (np. „Na Skalnym Podhalu” Kazimierza Przerwy-Tetmajera czy „Chłopi” Władysława Reymonta), niemniej pewne próby podjęto.

Stanisław Strugarek, niestrudzony popularyzator folkloru poznańskiego i wielkopolskiego, stworzył postać wuja Ceśka. Jego gawędy zaistniały w postaci audycji radiowych oraz w postaci książkowej („Wuja Ceśku opowiada”).

Jednak najbardziej znanym cyklem utworów utrwalonych gwarą poznańską są „Blubry starego Marycha” oraz „Blubry Heli przy niedzieli” Juliusza Kubla. Blubry w gwarze poznańskiej oraz w wielu gwarach wielkopolskich to ‘głupoty, gadanina, plotki’, w przywołanych utworach są to natomiast historyjki z życia typowego Poznaniaka i Poznanianki. „Blubry…” pojawiły się najpierw w postaci słowa mówionego, jako krótkie słuchowiska na antenie poznańskiego Radia Merkury (w tytułowego Marycha wcielał się aktor Marian Pogasz), później zostały wydane także drukiem. Postać Starego Marycha dla wielu jest uosobieniem gwary poznańskiej oraz cech echt Poznanioka (prawdziwego Poznaniaka), dlatego też doczekała się upamiętnienia w postaci rzeźby stojącej przy ul. Półwiejskiej w Poznaniu.

Autorstwa J. Kubla są także „Książę Szaranek” i „Misiu Szpeniolek”, czyli przekłady „Małego Księcia” oraz „Kubusia Puchatka” na gwarę poznańską.

Gwary ludowe Wielkopolski rzadziej niż inne gwary polskie były wykorzystywane jako tworzywo literackie, jednak i tego typu przykłady istnieją. Krótko przed wybuchem II wojny światowej (w 1938 r.) ukazał się zbiór nowel Jolanty Brzezińskiej pt. „Nieznajomi”, napisanych gwarą południowowielkopolską okolic Czempinia, Leszna, Kościana, Krobi i Wolsztyna. Utwory doczekały się kilku wydań, a ostatnie pochodzi z 2020 roku, co świadczy o żywym zainteresowaniu literaturą regionalną w Wielkopolsce. W zbiorze znajdziemy utwory takie jak „Łożynek”, „Koźlorka”, „Jeja gwiozdka”, „Do powstanio”, „Dyngus”, „Kasia”, „Łofiara”, „Przyjacielskie szczęście” i wiele innych. Tematyka nowel obejmuje życie prostych ludzi, ich zmagania z codziennymi problemami, radości i smutki. Tom należy także docenić za autentyczność i oryginalność mowy ludowej z Wielkopolski, ponieważ utwory J. Brzezińskiej rejestrują bogatą leksykę wielkopolską, w tym wiele słów nigdzie wcześniej nieodnotowanych.

Współcześnie gwary wielkopolskie, przede wszystkim zaś gwara miejska Poznania, wykorzystywane są w tekstach kultury, piosenkach, rapie czy reklamie. Pokazuje to, że gwary nadal są ważnym składnikiem wielkopolskiej tożsamości oraz że wkraczają w nowe obszary użycia.