Jeśli badacza interesuje najstarsza warstwa gwary, szuka on zwykle wsi możliwie oddalonej od miast, niewielkiej, pozbawionej intensywnego ruchu turystycznego i zachowującej tradycyjny charakter. Takie miejsce daje większą szansę spotkania z językiem w mniejszym stopniu zmienionym przez kontakt z polszczyzną ogólną.

Podobne kryteria odnoszą się do wyboru rozmówców. Najczęściej są nimi osoby starsze, mieszkające w danej wsi od urodzenia i rzadko ją opuszczające. Długoletnie zakorzenienie w jednym miejscu sprzyja zachowaniu lokalnych cech mowy. Znaczenie mają także kwestie bardzo praktyczne: dobry słuch informatora, wyraźna artykulacja, gotowość do rozmowy oraz umiejętność opowiadania. Dobór informatorów bywa ponadto związany z tematyką badań – na przykład o słownictwo dotyczące przygotowywania pokarmów częściej pyta się kobiety, a o leksykę związaną z uprawą roli mężczyzn.

Takie podejście ma długą tradycję. Już w okresie międzywojennym dialektolodzy podkreślali, że najlepszym informatorem jest ktoś, kto „gada po naszemu”, zna miejscowe opowieści i potrafi je przekazać. Niekiedy jedna osoba stawała się wręcz reprezentantem całej lokalnej wspólnoty językowej.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy celem badań jest opis współczesnego zróżnicowania gwary. Wtedy nie wystarczy jeden rozmówca ani jedno pokolenie. Potrzebne są głosy ludzi młodszych i starszych, kobiet i mężczyzn, osób używających gwary na co dzień oraz tych, którzy jedynie ją pamiętają. Dopiero taka różnorodność pozwala dostrzec, jak gwara zmienia się wraz z życiem i historią społeczności.

Język nie istnieje w oderwaniu od ludzi. Dlatego dialektolog, zanim wyruszy w teren i zacznie analizować słowa i dźwięki, musi najpierw odnaleźć właściwe miejsce – i właściwych rozmówców.