Instytut Różnorodności językowej Rzeczpospolitej

Aktualności (2)

Co już wiemy o różnorodności językowej?

Podejście konstruktywistyczne i linguistic landscaping w dydaktyce szkoły i szkoły wyższej

Co już wiemy o różnorodności językowej?

Podejście konstruktywistyczne i linguistic landscaping w dydaktyce szkoły i szkoły wyższej

Konstruktywizm w dydaktyce polega na tym, że inspirujemy uczących się do własnego konstruowania wiedzy. Wiedza nie jest im przekazywana czy wlewana do głowy, tak jak to przedstawia słynna metafora lejka norymberskiego. Uczący się są sami odpowiedzialni za konstruowanie wiedzy z elementów otaczającej ich rzeczywistości. Nauczyciel pomaga tylko w znajdowaniu elementów umożliwiających taką konstrukcję i wspiera umiejętność samego konstruowania oraz krytycznego oglądu. Jednocześnie wzmacnia świadomość, że wiemy już wiele na dany temat, a wiedza ta wymaga tylko pewnej refleksji i komunikacji o niej.

Doskonałym przykładem może tu być wiedza o różnorodności językowej, w bardzo niewielkim stopniu obecna w programach szkolnych, za to widoczna w krajobrazie, przede wszystkim miejskim. Fakt ten wykorzystuje metoda linguistic landscaping, stosowana w badaniach językoznawczych, ale również w dydaktyce. Polega na kartowaniu przestrzeni przy pomocy narzędzi językoznawczych. Uczniowie lub studenci przyglądają się krajobrazowi językowemu, interpretując tworzące go znaki, a przy tym zdają sobie sprawę z różnorodności językowej budującej ten krajobraz. Wolfrum (2025) w opisie tego rodzaju projektów wymienia aspekty i kategorie znaczeniowe pomagające w usystematyzowaniu znaków językowych tworzących krajobraz. Wyobraźmy sobie uczniów lub studentów przemierzających w grupach miasto i przyglądających się napisom wszelkiego rodzaju. Ich zadaniem jest udokumentowanie znaków językowych pojawiających się w przestrzeni (poprzez fotografię i opis), przy czym ważne jest, by zwrócili uwagę nie tylko na to, jakie języki są reprezentowane, ale także – jaki jest ich status. Warto też uwzględnić udokumentowanie lokalizacji znaków językowych i ewentualnie ich wzajemnych powiązań, a następnie ustalenie domeny, do jakiej należą: czy są to znaki infrastrukturalne, jak na przykład tablice z nazwami ulic, czy mają charakter regulujący, jak na przykład znaki drogowe, czy też prywatny lub komercyjny, jak szyldy reklamujące lokale gastronomiczne. Czwartą, bardzo ciekawą kategorię stanowią znaki transgresywne, często anonimowe, jak na przykład graffiti. Także rodzaj pisma, oprawa graficzna, a nawet wielkość liter (na przykład różnice wielkości napisów w dwóch różnych językach) są punktem wyjścia do interpretacji. Najsilniej poddającym się dyskusji elementem jest cel, w jakim znak językowy powstał, na przykład: Czy karta dań w języku kaszubskim jest skierowana do osób znających ten język, czy też pełni rolę symboliczną i dokumentuje autentyczność lokalu?

Linguistic landscaping pozwala nie tylko bacznie przyglądać się przestrzeni, ale i wspólnie zastanawiać się nad znaczeniami w nią wpisanymi.

Jutta Wolfrum, glottodydaktyczka z Uniwersytetu im. Ottona Fryderyka w Bambergu omawia w swoim wystąpieniu na 9 Konferencji z cyklu „Wielojęzyczność jako szansa” w roku 2023.

IRJR web assets logo color
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.